Zelf klussen aan de elektra: waar ligt de grens?

Mijn schoonvader heeft één regel voor klussen in huis. Alles wat je kunt zien, mag je zelf doen. Alles wat in de muur zit, laat je over aan iemand die er verstand van heeft. Hij heeft veertig jaar op de vismarkt in de Scheveningse haven gestaan en zijn halve leven in zijn huis achter de Keizerstraat getimmerd, dus ik nam die regel lange tijd serieus. Tot ik merkte dat de werkelijkheid wat minder overzichtelijk is.

Een lamp ophangen is iets anders dan een groep bijplaatsen

Ik woon zelf in een benedenwoning in Duindorp, een paar straten van de duinen. Vorig jaar wilde ik de woonkamer opknappen. Nieuwe lampen, een extra stopcontact bij de bank en een aparte groep voor de keuken, omdat de stoppen eruit vlogen zodra de waterkoker en de magnetron tegelijk aangingen.

Een bestaande lamp vervangen door een nieuwe doen veel mensen zelf, net als een kapotte schakelaar of een stopcontact één op één vervangen. Wettelijk is het niet verboden om in je eigen huis aan de elektra te werken. Maar het werk moet wel voldoen aan NEN 1010, de norm voor elektrische installaties, en jij bent verantwoordelijk als het misgaat. Daar zit het verschil met wat mijn schoonvader dacht. Het gaat niet om wat je ziet, maar om wat je kunt overzien.

Een groep bijplaatsen is een ander niveau. Dan werk je in de groepenkast, bepaal je kabeldiktes en beveiliging, en moet alles na afloop worden doorgemeten. Alles vóór de hoofdschakelaar, dus de aansluiting, de hoofdzekering en de meter, is sowieso van de netbeheerder en daar blijf je af. Ik heb daar geen enkele ervaring mee en heb het ook niet geprobeerd.

Wat de verzekeraar ervan vindt

Ik heb voor de zekerheid mijn verzekeraar gebeld voordat ik begon. De medewerker was eerlijk. Bij schade door brand of kortsluiting kijkt een expert naar de oorzaak. Blijkt die te liggen bij zelf aangelegde elektra die niet volgens de regels is gedaan, dan kan dat gevolgen hebben voor de uitkering. Het hangt af van je polis en van de situatie, maar je wilt die discussie liever niet voeren terwijl je keuken zwartgeblakerd is.

Wat mij ook aan het denken zette, is de zeelucht. In Scheveningen staan buitenlampen en stopcontacten aan de gevel het hele jaar in een zilte wind. Contacten roesten sneller en een armatuur die niet goed is afgedicht, laat vocht door. Een buitenaansluiting die je zelf in elkaar hebt gezet, verdient hier dus extra aandacht.

Het werk verdelen

Uiteindelijk heb ik het werk opgeknipt. De lampen in de woonkamer heb ik zelf opgehangen, met de groep uitgeschakeld en gecontroleerd met een spanningstester. Voor de nieuwe keukengroep en het extra stopcontact heb ik Elektricien Scheveningen gebeld. De monteur keek ook even naar mijn lampen en zei dat ze goed hingen, wat me eerlijk gezegd meer deugd deed dan ik had verwacht.

Tijdens zijn bezoek wees hij op nog iets wat ik over het hoofd had gezien. In de badkamer zat een stopcontact op een plek waar dat volgens de zone-indeling eigenlijk niet hoort, vlak naast de douche. Dat had een vorige bewoner ooit zo aangelegd. Het is meteen verplaatst.

Wie in een huurhuis woont, heeft overigens nog een extra stap. Voor alles wat verder gaat dan een lamp ophangen, heb je toestemming van je verhuurder nodig, en die wil vaak dat een erkend installateur het werk doet.

Mijn schoonvader heeft zijn regel inmiddels bijgesteld. Hij zegt nu dat je alles zelf mag doen wat je daarna aan een vakman durft te laten zien. Ik vind dat een betere. Het nummer van Elektricien Scheveningen staat in zijn telefoon, onder de naam van de monteur.